Taş yünü mü cam yünü mü kullanılmalı?

İkisi de yanıcı olmayan mineral yünlerdir ve ısı yalıtım değerleri birbirine yakındır. Taş yünü daha yoğun olduğu için ses yalıtımında, yangın dayanımı aranan yerlerde ve dış cephe mantolamasında sıkça tercih edilir. Cam yünü daha hafiftir ve karkas arası dolguda yaygındır. Sonucu malzemenin adından çok, boşluğu eksiksiz doldurması belirler.

Yalıtım kalınlığı kaç santimetre olmalı?

Tek bir doğru kalınlık yoktur. Gerekli değer; evin bulunduğu ilin iklim koşullarına, kullanılan malzemenin ısı iletkenliğine ve duvar, çatı, döşeme kesitlerinin tamamına göre TS 825 hesabıyla belirlenir. Çatıda duvardan daha kalın yalıtım gerekmesi olağandır. Teklif karşılaştırırken kalınlıkla birlikte malzemenin türüne ve yoğunluğuna da bakılmalıdır.

Hafif çelik evde hangi ısıtma sistemi kullanılır?

Betonarme bir evde kullanılan sistemlerin tümü hafif çelik evde de kullanılabilir: kombi ve radyatör, yerden ısıtma, klima ya da ısı pompası. Yapı çabuk ısındığı için sistem kısa sürede sonuç verir. Yerden ısıtma düşünülüyorsa boruların döşeneceği şap katmanı ve altındaki yalıtım, döşeme tasarımında baştan hesaba katılmalıdır.

Mevcut bir hafif çelik evin yalıtımı sonradan iyileştirilebilir mi?

Evet. En etkili iki müdahale, çatı arasındaki yalıtım kalınlığını artırmak ve cepheye dıştan yalıtım eklemektir; ikisi de iç mekâna girmeden yapılabilir. Karkas boşluğundaki dolguyu değiştirmek ise kaplamaların sökülmesini gerektirir. Müdahaleden önce nem ve yoğuşma durumunun değerlendirilmesi, yeni katmanın duvarın buhar dengesini bozmaması açısından önemlidir.

Hafif Çelik Evde Isı ve Ses Yalıtımı

Doğru katmanlandırılmış bir hafif çelik ev kışın soğuk, yazın sıcak olmaz. Çelik ev yalıtımı iki katmanın birlikte çalışmasına dayanır: karkas boşluğunu dolduran taş yünü ya da cam yünü ve karkasın dışından kesintisiz geçen yalıtım levhası. Ses tarafında ise çift kat levha ile yün dolgunun oluşturduğu kütle-yay-kütle düzeni devreye girer. Sorun çıkan evlerde neden hemen her zaman aynıdır: çeliğin oluşturduğu ısı köprüleri hesaba katılmamış ya da buhar ve su katmanları yanlış yere konmuştur.

Hafif çelik ev kışın soğuk olur mu?

Hayır; duvarı, çatısı ve döşemesi TS 825’e göre hesaplanmış kalınlıkta yalıtılan ve pencereleri bu kabuğa uygun seçilen hafif çelik ev kışın soğuk olmaz. Duvar kesitinin büyük bölümü yalıtım malzemesinden oluştuğu için, görece ince bir duvarla bile yüksek yalıtım değerlerine ulaşılabilir.

Fark, yapının ısıyı depolama biçimindedir. Hafif çelik evin kütlesi azdır: ısıtma açıldığında çabuk ısınır, kapatıldığında çabuk soğur. Kalın beton ve tuğla duvarlı bir ev ise ısıyı depolar ve geç tepki verir. Bu yüzden hafif çelik evde konforu kütle değil, yalıtımın sürekliliği ve hava sızdırmazlığı sağlar; küçük bir boşluk ya da açık bırakılmış bir derz çok daha çabuk hissedilir.

Hafif çelik duvar hangi katmanlardan oluşur?

Hafif çelik dış duvar içten dışa doğru yedi katmandan oluşur: alçı levha, buhar kesici ya da dengeleyici örtü, arası mineral yünle doldurulmuş çelik karkas, yapısal levha, suyu geçirmeyen ama buharı dışarı bırakan örtü, dıştan yalıtım levhası ve cephe kaplaması. Her katmanın ayrı bir görevi vardır ve sırası değiştirilemez.

Hafif çelik dış duvarın katmanları (içten dışa)

Katman	Yaygın malzeme	Görevi
İç kaplama	Alçı levha, tek ya da çift kat	Yüzey, yangın ve ses katkısı
Buhar katmanı	Buhar kesici ya da dengeleyici örtü	İç ortam neminin duvara girişini sınırlar
Karkas ve dolgu	C profil, arasında taş yünü ya da cam yünü	Taşıyıcılık, ısı ve ses yalıtımı
Yapısal levha	OSB ya da çimento esaslı levha	Paneli rijitleştirir, altlık olur
Su yalıtım örtüsü	Buhara açık, su itici örtü	Yağmuru keser, nemi dışarı bırakır
Dıştan yalıtım	Taş yünü, EPS ya da XPS levha	Isı köprülerini kapatır
Cephe	Sıva, fibercement ya da siding	Hava etkilerinden korur

Karkası oluşturan profillerin yapısını hafif çelik yapı nedir yazısında anlattık; burada önemli olan, dikmelerin arasındaki boşluğun yalıtım için hazır bir yuva olmasıdır. Yünün bu boşluğu sarkmadan ve aralık bırakmadan doldurması gerekir.

Isı köprüsü nedir, dıştan yalıtım neden gerekir?

Isı köprüsü, yalıtım katmanını kesen ve ısının çevresine göre çok daha hızlı kaçtığı bölgedir; hafif çelik duvarda her dikme bir ısı köprüsüdür. Çelik ısıyı mineral yüne göre kat kat daha iyi ilettiği için, yalnızca dikmelerin arasına konan yalıtım duvarın gerçek performansını hesaplanan değerin belirgin biçimde altına düşürür.

Çözüm, karkasın dış yüzünü kesintisiz bir yalıtım levhasıyla sarmaktır. Bu katman dikmeleri soğuk havadan ayırır; ısı kaybını azaltırken karkasın sıcaklığını da yükseltir ve dikme hizalarında iç yüzeyde görülebilecek yoğuşma ve leke izi riskini azaltır. Dıştan yalıtım yalnızca duvar yüzeyinde kalmamalı; temel ile duvarın birleşiminde, döşeme alınlarında, pencere çevrelerinde ve saçak altında da sürmelidir. Isı kaçağı en çok bu birleşim noktalarında ortaya çıkar.

Çatı ve zemin döşemesi nasıl yalıtılır?

Çatıda yalıtım ya tavan düzlemine serilir ve üstündeki çatı arası havalandırılır ya da eğimli çatı düzlemi boyunca uygulanır; zemin döşemesinde ise ısı yalıtımı temel betonunun üzerinde, şapın altında yer alır. Tek katlı bir evde çatı, dış kabuğun en geniş yüzeylerinden biri olduğu için hem kış hem yaz konforunda payı büyüktür.

Çatı arası kullanılmıyorsa en pratik çözüm, tavanın üstüne kalın bir mineral yün şilte sermek ve çatı arasını saçaktan mahyaya doğru havalandırmaktır. Çatı katı kullanılacaksa yalıtım makasların arasına ve altına alınır, kaplamanın altında bir havalandırma boşluğu bırakılır. Metal çatı kaplamalarında örtünün altındaki yalıtım ve su yalıtım örtüsü, yağmur sesini ve kaplamanın alt yüzünde oluşabilecek yoğuşmayı da denetler. Zeminde, temel betonu üzerine serilen basınca dayanıklı yalıtım levhası ile çevre boyunca yapılan subasman yalıtımı döşemenin soğuk kalmasını önler. Ara kat döşemelerinde ise amaç ısı değil sestir.

Hafif çelik evde ses yalıtımı nasıl sağlanır?

Hafif çelik evde ses yalıtımı ağır kütleyle değil, kütle-yay-kütle düzeniyle sağlanır: duvarın iki yüzündeki levhalar kütleyi, aralarındaki mineral yün dolgulu boşluk ise yayı oluşturur ve ses enerjisi bu boşlukta sönümlenir. Levha sayısı arttıkça ve iki yüz birbirinden ayrıldıkça yalıtım yükselir.

Çift kat levha: Levhalar derzleri şaşırtılarak iki kat uygulanır; kütle artar, derzlerden ses sızması azalır.
Dolu boşluk: Karkas arası tümüyle mineral yünle doldurulur. Boş bırakılan bölme davul gibi tınlar.
Ayrık bağlantı: Odalar arasındaki duvarlarda çift sıra karkas ya da esnek bağlantı profili, titreşimin bir yüzden diğerine geçmesini keser.
Sızdırmazlık: Levha kenarları esnek mastikle kapatılır, komşu odalarda prizler sırt sırta yerleştirilmez. Küçük bir açıklık, iyi kurulmuş bir duvarın performansını boşa çıkarır.
Darbe sesi: Ara kat döşemesinde ayak sesine karşı şapın altına esnek şilte serilir, alttaki tavan esnek askılarla asılır.

Kütle-yay-kütle: İki ağır katmanın arasına esnek ya da boşluklu bir katman konarak sesin sönümlendiği yalıtım ilkesidir.

Yoğuşma ve nem sorunu nasıl önlenir?

Yoğuşma, iç ortamdaki su buharının duvarın içinde soğuk bir yüzeye ulaşıp suya dönüşmesidir ve üç önlemle engellenir: buharı duvarın iç tarafında sınırlayan bir katman, dış tarafta buharın çıkmasına izin veren örtü ve karkası sıcak tutan dıştan yalıtım. Kural yalındır: duvar içeride sıkı, dışarıda nefes alır olmalıdır.

Bu sıra ters kurulursa, örneğin dış yüze buhar geçirmeyen bir kaplama doğrudan uygulanırsa nem duvarın içinde hapsolur; yalıtım ıslanır, performansını yitirir ve çinko kaplamanın koruma süresi kısalır. Banyo ve mutfak gibi ıslak hacimlerde neme dayanıklı levha, su yalıtımı ve aspiratör gerekir. Hava sızdırmazlığı yüksek bir evde pencere açarak ya da mekanik sistemle düzenli havalandırma da tasarımın parçasıdır. Yoğuşma riskinin hesapla denetlenmesi TS 825 kapsamındadır.

Malatya ikliminde hangi noktalara dikkat edilmeli?

Malatya’da kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer; gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı da yüksektir. Bu iklimde hafif çelik evin yalıtımı yalnızca kışa göre değil, yaz aylarındaki aşırı ısınmaya göre de tasarlanmalıdır; çünkü hafif yapı ısıyı depolayarak dengeleyemez.

Kış için belirleyici olan duvar ve çatı yalıtım kalınlıklarıdır; bunlar yürürlükteki TS 825’in illere göre tanımladığı iklim koşullarıyla ısı yalıtım projesinde hesaplanır, göz kararı seçilmez. Yaz için üç önlem öne çıkar: çatı yalıtımını bol tutmak, güney ve batı cephesindeki pencereleri saçak ya da gölgelikle korumak ve serin gece havasından yararlanacak karşılıklı havalandırma sağlamak. Pencereler de kabuğun parçasıdır; ısı yalıtımlı çift ya da üçlü cam kullanılması ve doğrama çevresindeki montaj boşluğunun yalıtılması, duvardaki emeğin boşa gitmemesi için gereklidir.

Demirtaş Çelik olarak önerimiz, çelik ev teklifi alırken yalıtımı dipnota bırakmamanızdır: teklifte malzemenin türü, yoğunluğu ve kalınlığı duvar, çatı ve döşeme için ayrı ayrı yazmalıdır. Bu kalemlerin bütçeye etkisini çelik ve prefabrik ev fiyatlarını ne belirler yazısında, panel esaslı sistemleri ise prefabrik evler sayfasında bulabilirsiniz.